Condens op de ramen aan de binnenkant: welke luchtvochtigheid in huis?

Elke winterochtend hetzelfde beeld: aangeslagen ruiten, druppels die op de vensterbank lopen, soms een voeg die zwart wordt. Die condens is geen noodlot en geen fout van de ramen: hij is een signaal. Hij toont dat de lucht in de kamer meer waterdamp bevat dan het koude glasoppervlak kan verdragen. Zo leest u hem, en zo hoog mag de luchtvochtigheid zijn.

Waarom condenseert er water aan de binnenkant van de ramen?

Lucht bevat altijd waterdamp, en hoeveel ze kan dragen hangt af van de temperatuur: hoe kouder, hoe minder. Raakt de kamerlucht een koud oppervlak, dan koelt ze af; zakt ze onder haar « dauwpunt », dan wordt de damp druppels. De brochure van Homegrade geeft een duidelijk voorbeeld: bij 20 °C en 50 % luchtvochtigheid condenseert water op een oppervlak van 10 °C; bij 70 % al vanaf 14 °C.

Het glas is vaak het koudste oppervlak van de kamer, zeker bij enkel glas of oude ramen: daar vormt de condens zich dus eerst. En aan damp geen gebrek: volgens Homegrade produceert een gezin van vier personen minstens 10 liter waterdamp per dag (koken, douchen, ademen, zweten).

Welke luchtvochtigheid per kamer?

Voor woonkamer, eetkamer en slaapkamers: tussen 40 en 60 % relatieve luchtvochtigheid. Dat is de vork die zowel Homegrade als Leefmilieu Brussel aanraden; Homegrade adviseert onder 60 % te blijven om condensatie te beperken. Voor keuken en badkamer aanvaardt Leefmilieu Brussel tot 70 %, op voorwaarde dat de waarde na het douchen of koken weer daalt. Om dat op te volgen volstaat een gewone thermometer-hygrometer; kijk er vooral 's ochtends naar, met de ramen nog dicht.

Nieuwe ramen, en de condens verhuist naar de muren

Enkel glas vervangen door dubbel of driedubbel glas doet de condens op de ruiten vaak verdwijnen… en schimmel rond het raam verschijnen. Homegrade legt uit waarom: omdat het glas niet langer de koudste wand is, verplaatst de condensatie zich naar de andere koude oppervlakken (latei, hoeken, raamdagkanten). Dichtere ramen verminderen ook de luchttoevoer. De oplossing: ventilatieroosters in de ramen van de droge kamers en een afzuiging in de natte ruimtes, of een balansventilatie.

Gewoonten die de luchtvochtigheid verlagen

Verlucht tweemaal per dag door de ramen open te zetten en tocht te maken, in de winter maximaal 15 minuten volgens Leefmilieu Brussel, en vooral na het douchen, het koken en het opstaan. Gebruik de dampkap bij het koken, droog geen was binnen, verwarm de kamers voldoende en sluit ventilatieroosters nooit af. Veeg het water van de vensterbanken zodat het de ramen niet beschadigt. Een luchtontvochtiger kan aanvullend helpen: onze gids welke luchtontvochtiger kiezen helpt de juiste capaciteit te kiezen.

Wat de Brusselse norm voor ventilatie voorschrijft

In een huurwoning eist het Brusselse besluit van 30 november 2023 (van kracht sinds 1 januari 2026) een basisventilatie in de leefruimtes, de badkamer en het toilet. Bij mechanische afzuiging of ventilatie bedragen de minimale debieten 75 m³/u voor een living, 50 m³/u voor een keuken of badkamer, en 25 m³/u voor een slaapkamer of wc. De dampkap telt niet als basisventilatie (tekst van het besluit, artikel 3). Voor de rechten en plichten van huurder en verhuurder bij schimmel, zie onze gids schimmel in de slaapkamer.

Wanneer de condens een ander probleem verbergt

Loopt er elke dag water ondanks het verluchten, blijft de luchtvochtigheid de hele dag boven 60 %, verschijnt er schimmel op muren of voegen, dan ontbreekt ventilatie of verergert een koude muur (koudebrug) de toestand. En verschijnen er vlekken onderaan de muren of na regen, dan komt het water uit de grond of van buiten: dan is het geen kwestie van verluchten meer. Onze gids vocht in muren: oorzaken en oplossingen helpt het verschil te maken, en onze pagina behandeling van schimmel en condensatie beschrijft hoe de oorzaak wordt aangepakt.